Aydinlanma yolunda ilerlerken, aydinlanmanin isiginin kitlelere ulasmasi
her devirde, hep engellenmek istenmistir. Isigin getirdigi aydinliktan,
bilgiden ve gerceklerden, karanlik iliski aglarini cikar ilmekleriyle
orup, halkin yarinlarini calanlar korkarlar. Ve bu korkuyla da surekli
baski, zulum yaparlar ve olum emirlerini yagdirirlar. Son otuz yildir
aydinlarimiz, aydinlanmanin isigini topluma aktarmak isteyen o guzel
insanlar, bu korkaklarin verdikleri emirlerle baski ve zulum gormusler,
arkalarinda dul esler, oksuz ve yetim cocuklar, acili ana babalar birakarak
oldurulmuslerdir.
En uzak halkalarindan en yakin halkalarina kadar “faili mechul”
cinayetlerin acisini toplumca yogun olarak yasadigimiz ulkemizde, dilimize
yerlestirilmek istenen ‘faili mechul’ kavramina karsi bilincli
bir sekilde karsi koymak aydin olmanin bir geregidir. Bir toplumda adalet
ve demokrasi, ancak, dayatmalara, baskilara, hosgorusuzluge, iskenceye,
haksizliga direnen yurttaslarin cogalmasiyla yerlesebilir.
|
| 
1942 22 Agustos'ta Kirsehir'de dogdu. Tapu kadastro memuru Hakki Sinasi
Bey ile Nadire Hanimin dort cocugunun ucuncusu.
1949-54 Ankara'da Ulus'taki Devrim Ilkokulunda basladigi ilkogrenimini
Bahcelievler'deki Ulubatli Hasan Ilkokulunda tamamladi.
1957-61 Ankara Cumhuriyet Ortaokulunu ve Ankara Deneme Lisesini bitirdikten
sonra Ankara Universitesi Hukuk Fakultesine girdi.
1962 Yazmaya ogrencilik yillarinda basladi. Cumhuriyet Gazetesinde yayimlanan
"Turk Sosyalizmi" baslikli makalesiyle Yunus Nadi Odulunu
aldi.
1963 Fakultede Ogrenci Dernegi Baskani secildi.
1965 Hukuk Fakultesini bitirdi ve Cemal Resit Eyupoglu'nun yaninda bir
sure avukatlik yapti.
1965-66 18 Haziran 1965'te "Biz Anayasayi Savunuyoruz. Ya Siz?"
baslikli makalesiyle Yon Dergisinde yazmaya basladi.
27 Mayis Devriminin ozgurlukcu ortaminda "Insanlar sadece konustuklarindan
degil sustuklarindan da sorumludurlar" diyerek Dogan Avcioglu'nun
yonetimindeki Yon Dergisinde yazdigi makalelerle bir yandan Mustafa
Kemal Ataturk'un ilke ve devrimlerini, tam bagimsiz bir Turkiye'yi savundu.
1967 30 Haziran'da "Kitap Toplatmak Anayasaya Aykiridir" baslikli
yazisiyla Kim Dergisinde yazmaya basladi.
18 Agustos'ta "Anayasaya Saygi" baslikli yazisiyla Aksam Gazetesinde
incelemeleri yayimlanmaya basladi.
1968 Dil ogrenmek icin Ingiltere'ye gitti. Yazilarina oradan devam etti.
25 Subat'ta Aksam Gazetesindeki inceleme yazilarinin sonuncusu yayimlandi.
1 Mart'ta Kim Dergisindeki son yazisi, Londra'dan yolladigi "Yeter
Artik Beyler" oldu.
25 Mart'tan itibaren araliklarla Turk Solu Dergisinde yazmaya basladi.
1969 31 Ocak'ta Ankara Universitesi Hukuk Fakultesi Idare Hukuku Kursusu
Profesoru Tahsin Bekir Balta'nin asistani oldu.
15 Temmuz'dan sonra incelemeleri, Milliyet Gazetesinde yayimlanmaya
basladi.
Asistan olduktan sonra, 13 Kasim'da Ankara Barosu Levhasindan kaydini
sildirerek avukatligi birakti.
1969-71 Ankara Universitesi Hukuk Fakultesi Dergisi'nde yazilari yayimlandi.
1970 Ant Dergisi ile Cumhuriyet Gazetesinde makale ve incelemeleri yayimlandi.
24 Mart'tan itibaren Devrim Dergisinde yazmaya basladi.
1971 12 Mart'ta gerceklesen darbenin aydinlara yonelik baskici tutumundan
o da payina duseni aldi. 17 Mayis'ta gozaltina alindi. Ayrinti "Kitaplarimi
Isterim" . Bir ay sonra serbest birakildi.
12 Temmuz'da Ortam'da yazilari yayimlanmaya basladi. Dergi, 29 Kasim'da
cikan sayisindan sonra kanun disi baskilari protesto etmek amaciyla
yayin hayatina son verdi.
27 Ekim'de Devrim Dergisine son kez yazdi.
Askerligini yapmaya hazirlandigi sirada, orduya hakaret etme saviyla
tutuklandi. Pek cok aydinla birlikte, Mamak Askeri Cezaevinde bir yila
yakin kalan Ugur Mumcu, acilan davada 7 yil hapse mahkûm edildi
ancak, kararin Yargitay'ca bozulmasinin ardindan serbest birakildi.
1972 10 Ekim'de serbest birakilmasinin ardindan hemen askere alindi.
1973 Tuzla Piyade Okulunda 10 Ocak'a kadar suren uc aylik egitimden
sonra, okul yonetimi tarafindan "kotu hal ve dusunce sahibi"
diye suclanarak "er" cikarildi ve Patnos'a yollandi.
1974 31 Ocak'ta askerligini sakincali piyade eri olarak, Agri'nin Patnos
ilcesinde tamamladi. Bu yasadiklarini "Evet, evet ne olursa olsun,
ben Patnos daglarinda halk cocuklariyla er olarak askerlik yapmayi,
emekli olduktan sonra siyasal iktidarin uzattigi yonetim kurullarinda,
on binlerce lira para alan orgeneral olmaya degismem!" diyerek,
yedek subaylik hakki ve ayliklari icin sadece maddi tazminat istegiyle
actigi davayi kazandi ve yedek subaylik hakkini elde etti.
12 Mart doneminde yasadiklariyla ilgili bilgi icin tiklayiniz.
Askerlikten sonra universitedeki gorevinden ayrildi ve gazetecilige
profesyonel olarak, 25 Subat'ta Yeni Ortam Gazetesinde "Anarsist!.."
baslikli yazisiyla basladi.
Yazilarinda, hem sorunlari dile getirdi hem de hukuka aykiri ve yasadisi
uygulamalarin ustune gitti. "Tek bir tahrikci ajan adi veremezsiniz"
diyen Demirel'e "Bir Hikâyemiz Var" baslikli yazisinda,
onlarca provokatorun adini belgeleriyle aciklayarak, tum antilaik, antidemokratik
olusumlari uygulamalariyla belgeledi. Ayrinti "Sormayalim mi?"
1975 12 Mart'ta "Ayrilirken" baslikli yazisiyla Yeni Ortam
Gazetesinden ayrildi.
18 Mart'ta "Denklem" yazisiyla Cumhuriyet Gazetesindeki 'Gozlem'
baslikli kosesinde duzenli olarak yazmaya basladi. Ayni zamanda da Anka
Ajansinda calismaktaydi.
Nisan ayinda 12 Mart donemini sergiledigi makalelerinden olusan Suclular
ve Gucluler kitabi yayimlandi.
Ekim ayinda, Anka Ajansinda calisirken Altan Oymen'le birlikte hazirladiklari,
Suleyman Demirel'in yegeni Yahya Demirel'in hayali mobilya ihracatini
konu edinen, Mobilya Dosyasi adli kitap yayimlandi. Boylece "hayali
ihracat" kavrami kamuoyunun gundemine girmis oldu.
1976 Mayis ayinda Guldal Homan ile nisanlandi. 19 Temmuz'da evlendiler.
1977 Anka Ajansindan ayrilarak Cumhuriyet Gazetesinin kadrolu yazari
oldu.
Terorun toplumu korkuya, karamsarliga ittigi gunlerde, kalemiyle terore
karsi durdu. Taksim'deki 1 Mayis katliaminin ardindan, bu olayi ve bu
tur olaylari irdeleyen yazilar yazdi.
Mayis ayinda oglu Ozgur dunyaya geldi.
Sakincali Piyade ve Bir Pulsuz Dilekce kitaplari yayimlandi.
1978 12 Mart doneminde yasadiklari, gulmece ustalari icin bulunmaz bir
malzemeydi. Kendisi de yazi ve konusmalarinda gulmece ogelerini sIk
sIk kullanirdi. Bu donemi anlattigi Sakincali Piyade adli yapitini,
Rutkay Aziz ile birlikte, tiyatroya uyarladi. Sakincali Piyade Tiyatro
ilk olarak Ankara Sanat Tiyatrosu'nca (AST) sahneye kondu ve700 kez
sahnelendi.
Aralik'ta, siyasal yasamda adi duyulan, belli donemlere damgasini vurmus
bircok unlunun yasam oykulerini, siyasal gecmislerini, bir gulduru zenginligiyle
anlattigi kitabi Buyuklerimiz yayimlandi.
1979 Terorun yeniden tirmandigi, gencecik insanlarin sokak ortasinda
kursunlandigi, kahvelere, evlere bombalarin atildigi bir ortamda, tarihin
bos yere tekrar etmesini onlemek ve ders alinmasini saglamak amaciyla,
12 Mart oncesi ve sonrasi genclik liderlerinin yasadiklarini kendi agizlarindan
yansittigi ve silahli eylemlerle bir yere varilamayacagina dikkat cektigi
kitabi Cikmaz Sokak Temmuz ayinda yayimlandi.
1980 1980'li yillar baslarken 70'li ve 60'li yillari da inceledigi,
yenilmeyen gucun, halkin orgutlu gucu oldugunu anlattigi yazilari Tufek
Icat Oldu basligi altinda Subat ayinda yayimlandi.
12 Eylul darbesi oldu. Ayrinti "Bundan Sonra" . 12 Eylul'u
gerceklestiren generaller tarafindan partilerin, bircok kitle orgutunun
kapatilmasi gibi sorunlarin yasandigi bu donemi ve uygulamalarini elestirdi.
"Terorsuz Ozgurluk"
1981 Kendi deyisiyle, "..terorun silah kacakligiyla ilgisini ortaya
koymak ve kamuoyunu bu konuda uyarmak..." icin yazdigi Silah Kacakciligi
ve Teror adli inceleme kitabi Mart ayinda yayimlandi.
13 Mayis'ta Mehmet Ali Agca, Papayi oldurme girisiminde bulundu. Ayrinti
"Yine Agca" . Daha once 1979 yilinda Abdi Ipekci'nin katili
olarak yakalanan Agca uzerine calisma ve arastirmalar yapmisti, Papa
olayi sonrasinda irdemelerini yogunlastirdi.
Haziran ayinda kizi Ozge dogdu.
"Bu kitap ile yalnizca, parlamento calismalarini engelleyen, kursulerde
yurt ve dunya sorunlarinin ozgurce konusulmasini engelleyen sorumsuz
bir azinligin sergiledigi cirkinlikler elestiri konusu yapilmistir."
dedigi Soz Meclis'ten Iceri 'nin ilk baskisi Ekim ayinda yapildi.
1982 Agca Dosyasi kitabinin ardindan Kasim'da Terorsuz Ozgurluk adli
makale derlemesi yayimlandi.
Baris Dernegi kapatildi. Yoneticileri ve uyeleri 141. ve 142. maddelerden
suclanarak tutuklandi. Baris Dernegi Davasi, 12 Eylul doneminde, Turk
aydinlarina karsi topluma goz dagi vermek icin acilmis bir davaydi.
Mumcu pek cok yazisinda bu konuyu ele aldi.
1983 Genel secimler yapildi. Bircok politikacinin yasakli oldugu bu
donemde, ekonomik ve toplumsal carpikliklari, hukuk disi uygulamalari
gozonune seren arastirmalar yapti. Ayrinti "Lozan ve Sevr"
.
Subat'ta Agca ile cezaevinde roportaj yapti. Bu roportajin NBC'de yayimlanmasini
isteyen NBC yoneticilerine, hazirladigi roportaji o sirada kapali olan
gazetesi Cumhuriyet'ten baska bir yerde yayimlamayi dusunmedigini soyledi.
1984 Mart ayinda, ulkedeki olumsuzluklarin dile getirildigi, yazar Aziz
Nesin onculugunde bir grup tarafindan Cumhurbaskanligi ve TBMM Baskanligina
sunulan ancak, Kenan Evren'in imzalayanlari "vatan hainligi"
ile suclayarak dava actigi "Aydinlar dilekcesi"nin hazirlanmasina
katildi.
Sakincasiz adli oyunu yazdi. Basindaki yozlasmanin ve doneklerin sergilendigi,
12 Eylul doneminde aydinlara yapilan iskencelerin anlatildigi oyun,
3 Nisan - 7 Mayis tarihleri arasinda Istanbul Hodri Meydan Kultur Merkezi'nde
ve 10 - 27 Mayis tarihleri arasinda da Ankara Sanat Evi'nde sahnelendi.
Uzun ve yorucu bir arastirmanin urunu olan Papa-Mafya-Agca kitabi Haziran
ayinda yayimlandi.
1985 Haziran'da Liberal Ciftlik ve Devrimci ve Demokrat adli kitaplari
yayimlandi.
Roma'ya gitti. Papa davasinda uzman tanik olarak bilgisine basvuruldu.
1986 Mehmet Ali Aybar'la Turkiye Isci Partisi (TIP) olgusu ve Marksizm
uzerine yaptigi Aybar ile Soylesi kitabi Temmuz ayinda yayimlandi.
1987 Subat'ta, yakin tarihimize isIk tutacagini dusunerek, 27 Mayiscilardan
Osman Koksal'in ani ve mektuplarina yer verdigi kitabi Inkilap Mektuplari
yayimlandi.
Milliyet Gazetesinden Orsan Oymen ile birlikte, Federal Almanya'da,
eski Adana Muftusu Cemalettin Kaplan ile cemaati onunde gorustu. Bu
gorusme, 10 Subat'ta Cumhuriyet Gazetesinde yayimlandi.
Mayis ayinda arastirmaci gazetecilik acisindan buyuk bir basari kabul
edilen Rabita ve Kasim'da da 12 Eylul Adaleti adli kitaplari yayimlandi.
1988 Agustos ayinda Eski Turkiye Isci Partisi (TIP) Baskani Behice Boran'la
yaptigi soylesiyi iceren Bir Uzun Yuruyus yayimlandi. Yine Agustos ayinda,
gunumuzde de etkinligini hic yitirmedigi gorulen uclu arasindaki iliskileri
belgeleriyle anlatan yazilarindan derledigi Tarikat-Siyaset-Ticaret
adli kitabi yayimlandi.
1989 Ozal hukumeti doneminde Milli Savunma Bakanligina getirilen Ercan
Vuralhan, Disisleri Bakanligi Idari ve Mali Isler Daire Baskan Yardimcisi
iken, diplomatlar ve dis gorevdeki personelin guvenligini saglamak icin
aldirilan zirhli araclar konusundaki yolsuzluklar uzerine yazilar yazdi.
1990 "Yakin tarihimizin pek aydinlanmayan bir bolumunu olusturuyor.."
diye dusundugu 40'li yillarin siyasal cercevesini cizmek ve kosullarini
yansitmak amaciyla yaptigi arastirma calismalarini 40'larin Cadi Kazani
adli kitabinda topladi. Agustos'ta da diger bir kitabi Kâzim Karabekir
Anlatiyor yayimlandi.
1991 Temmuz ayinda en onemli arastirmalarindan biri olan Kurt-Islam
Ayaklanmasi 1919-1925 yayimlandi.
6 Kasim'da onaylamadigi gelismeler uzerine, 80 arkadasi ile birlikte,
Cumhuriyet Gazetesinden ayrildi.
1992 1 Subat - 3 Mayis tarihleri arasinda Milliyet Gazetesi'nde yazdi.
Buradaki yazilarinda Kurt sorununu sIklikla gundeme getirirken yurtdisindaki
PKK yayinlarini yakindan izledi. 3 Mayis'ta Milliyet Gazetesindeki son
yazisi "Gazeteci" ydi.
Subat ayinda, ilk kez yayimlanan belgelerin yer aldigi Gazi Pasa'ya
Suikast adli kitabi basildi.
7 Mayis'ta Cumhuriyet Gazetesi'nde yapilan yonetim degisIkligi uzerine
yeniden Gazetesine dondu.
Hizbullah, PKK ve kontrgerilla konularini irdeleyen makaleler yazdi.
"Hizbulkontra!.."
1993 13 Ocak'ta Istanbul'da Harp Akademilerinde gazetecilik uzerine
bir konferans verdi. Konusma metni icin Gazetecilik .
Oldurulmeden once, PKK ve Kurt sorunu uzerinde calismalar yapmaktaydi.
Ayrinti Kurt Dosyasi
Son yazisi "Zeyilname" .
24 Ocak
Pazar gunu arabasina yerlestirilen bomba
ile olduruldu.
|
Gazeteciyi nasil tanimlarsiniz? Kimdir gazeteci, ne yapar? Islevi nedir?
Gazeteci, her konuda fikir ileri suren, her seyi bilen insan demek
midir? Hayir. Nereden bilecek gazeteci her seyi?
Ben kendime gore bir tanim yapayim:
- Gazeteci, haber ve bilgi kaynagina en cabuk ulasan ve bu kaynaklardan
edindigi bilgi ve haberleri okurlara sunan insan demektir.
Gazetecinin bu gorevini yapabilmesi icin habere, olaya, olguya, belgeye
ve bilgiye dayali yazilar yazmasi gerekir.
Bunun icin de gazetecinin guvenilir kisi olmasi zorunludur.
Sir saklayan, haber ve bilgi kaynagini gizlemesini bilen, gerektiginde
hukumetlere ve guc odaklarina karsi savasmayi goze alan insan, gazetecidir.
(Milliyet, 3 Mayis 1992)
|
