|
Tarih 6 Mart 1930..Antalya halki ilk kez Mustafa Kemal Ataturk’u
agirliyordu.

Aradan gecen 80 yilin ardindan Yuce Atamizi o gunun heyecani ile
bugun yine Antalya’da agirliyoruz
Ataturk’un Antalya’ya gelisinin 80’nci yildonumu cesitli etkinliklerle
kutlaniyor. Bugun saat 09:00’da Cumhuriyet Meydani’nda Ataturk Aniti’na
celenk koyma toreni gerceklesecek. Buradaki torenlerde Buyuksehir Belediye
Baskani Mustafa Akaydin, Anit Seref Defterini imzalayacak. Daha sonra
kortej esliginde Ataturk Evi’ne yapilacak yuruyusun ardindan buradaki
Seref Defteri de Antalya Valisi, Garnizon Komutani ve Buyuksehir Belediye
Baskani tarafindan imzalanacak.
AKM’deki etkinlikler
Torenler daha sonra Antalya Kultur Merkezi’ndeki etkinliklerle surecek.
Buradaki kutlamalarda, Metin-Nuran Cakallikli Anadolu Lisesi tarafindan
hazirlanan program sunulacak. Protokol konusmalarinin ardindan ‘Hos
Gelisler Ola’ adli tiyatro oyunu sahnelenecek. Ataturk’un Antalya’ya
gelisinin 80’nci yildonumu nedeniyle gun boyunca cesitli sportif faaliyetlerin
yani sira, Ataturk Evi bahcesinde ‘Ataturk Antalya’da’ resim sergisinin
acilisi yapilacak. Tekelioglu Il halk Kutuphanesi’nde ise Ataturk Kitaplari
sergilenecek.
Ataturk Antalya yolunda
1930 yili Mart ayinin baslarinda Ataturk Izmir'deydi. Havalar soguk
gidiyordu. Antalya'nin ilik ikliminde bir hafta dinlenmeyi dusundu.
4 Mart 1930 gunu, Izmir'den Aydin treni ile hareket eden Ataturk, 5
Mayis 1930’da Aydin’a geldi. Ayni gun aksam Denizli’ye hareket eden
Mustafa Kemal Isparta, Burdur ve ardindan 6 Mart 1930 gunu ogleden sonra,16.00’da
Antalya'ya geldi.
Yasa, varol Gazi
Ataturk’un gelecegi haberi kentte buyuk sevinc yaratmisti. Sokaklar
aydinlatilmis temizlenmis bircok yere zafer taklari kurulmustu. Kepez'den
sehre kadar halk, yolun iki yanini doldurmustu. Mustafa Kemal Ataturk’u
tasiyan otomobil durdugunda “Hos geldin. Sefalar getirdin. Yasa, varol
Gazi” sesleri kapladi. Ata’larina cok sey borclu olan halk onu yakindan
gormenin sevincini heyecanini yasiyordu.
ANTALYA'lilari balkondan selamladi
Yeni Kapi’da Valilige ait iki katli kosk Ata’nin ikametine ayrilmis
ve halk kosku elbirligi ile bastanbasa sade ama temiz esyalarla donatilmisti.
Karsilama toreni bittiginde koske gecildi. Koskun onunde biriken halkin
bitmeyen sevgi gosterileri nedeniyle, Ataturk balkona cikarak halki
birkez daha selamladi. Aksam onuruna verilen aksam yemegi sirasinda
Turk Ocaginin duzenledigi gosterileri izledi.
Sehirde otomobil sefasi
07 Mart 1930 Cuma gunu tum ilce ve koylerden Gazi’yi gormek, saygilarini
sunmak icin gelen heyetler koskun etrafini doldurmustu. Kosku balkonundan
Antalyalilara kisa bir konusma yapti. Aksam uzeri sehirde otomobil ile
bir gezinti yapildi ve Tophane yolu ile buz fabrikasi ve Turk Ocagi’na
gitti. Ocak kutuphanesi, sinema ve diger salonlari gezerek, ocak reisinden
durumlari ile ilgili bilgiler aldi.
Vapur ile sahilleri gezdi
08 Mart Cumartesi gunu Arap suyunda pirinc ziraati yapilan Mursi ciftligine
gidildi. O tarihte henuz Konyaaltinda yol olmadigi icin buraya Rustemiye
gemisi ile gidilmisti. Ata’mizin yaninda, Dahiliye Vekili Sukru Kaya,
Ordu Mufetisi Fahrettin Pasa, Vali Faiz Bey ve mebuslar bulunuyordu.
Burada ogle yemegi yenildi. Ardindan Gazi ve yanindakiler vapur ile
Antalya sahillerini gezdi ve ozellikle buyuk selaleyi gorduler.
Iste o sozun ciktigi an
Daha sonra karadan bugunku Lara yolu uzerinde Rumkus mevkiine gidildi.
Ataturk oradan denizi, karsi sahilleri, karla ortulu Beydaglari’ ni
uzun uzun seyretti ve “Hic suphesiz ki Antalya dunyanin en guzel yeridir”
demekten kendini alamadi. Bulundugu yerin adini yanindakilere sordugunda
“Rumkus” oldugunu ogrenince Turk topraklarinda Turkce adin olmasi gerektigini
soyleyerek adinin “Erenkus” olarak degistirilmesini istedi.
Ataturk Aspendos’ta
09 Mart Pazar gunu ogleye dogru tarihe ve eski eserlere son derece
onem veren Ataturk Serik, Buyukbelkis Koyu'ndeki Aspendos Antik Tiyatrosunu
gormeye gitti. Serik ve Belkis’ta toplanan halkin sevgi gosterileri
arasinda Aspendos’ a ulasildi. Tiyatronun onune Yoruk cadiri kurulmus,
her taraf bayraklarla donatilmisti. Tiyatro, Antalya Muzesi Muduru Suleyman
Fikri Bey’in rehberliginde gezildi. Ataturk tiyatronun dunyadaki benzerleriyle
karsilastirmasini yaparken Sanat Tarihi ve Arkeoloji alaninda sahip
oldugu engin bilgilerini ortaya koyuyordu. Aspendos Tiyatrosunun derhal
onarilarak ziyarete acilmasi icin direktifler verdi. Donuste yol uzerinde
bulunan Osman Aga’nin narenciye bahcesini gezdi , calismalari yakindan
izledi ve bu calismalar Ataturk tarafindan takdirle karsilandi. Aksam
Yeni Kapi’da halk Ata’mizin onuruna oyunlar oynadi, turkuler soyledi.
Ankara’ya ugurluyoruz
10 Mart Pazartesi gununu Ataturk, koskte, Antalya Muzesi’nden getirilen
birkac el yazmasi tarih kitabini ve Kuran-i Kerimi incelemekle gecirdi.
11 Mart Sali gunu Ataturk deniz yoluyla devam edecegi yurt gezisine,
program degisIkligi nedeniyle son vererek, Burdur uzerinden kara yoluyla
donus hazirligina baslanildi ve 12 Mart’ da Gazi yanindaki heyetle birlikte
Ankara’ya ugurlandi. Yapilan ugurlama toreninde Ataturk, Antalya’ya
tekrar gelecegine soz verdi.
Ikinci Antalya ziyareti
Ataturk’un Antalya’yi ikinci ziyareti 26 Ocak 1931 tarihinde basladigi
yurt gezisinin bir parcasi dahilinde geceklesmistir. Seyahati, 1929
dunya buhrani ve Serbest Cumhuriyet Fikrasinin kapatilmasi sonuclarini
uzman bir heyet ile yerinde tetkik etmek ve yapilmasi gereken isleri
tespit edilmek uzere yapilmisti. Bu amacla 8 Subat 1931 de Ege Vapuru
ile Izmir’den Antalya’ya yola cikti. Ege Vapuru 10 Subat 1931’de sabah
Antalya’ya geldi. Ogleden sonra deniz motoru ile iskeleye cikan Ataturk
buradan alay karargahina giderek askeri birlikleri teftis etti. Alaydan
hukumet konagina gecerek Vali beyden mahalli isler hakkinda bilgi aldi.
Daha sonra, Belediye ve Cumhuriyet Halk Fikrasini ziyaret ederek, memleket
isleri uzerinde uzun uzun gorusuldu. CHF’ sinda ise memleketin iktisadi
durumu uzerine konusuldu. Vali beyden mahalli isler hakkinda bilgi aldi.
Ataturk bu sohbet sirasinda esasli bir zirai kredi ve satis kooperatifinin
teskilinin onemini ve orgutlenmesi gerektigini belirtti. . Ayni gun
aksam uzeri vapura donerek, Silifke’ye dogru gitmek icin Ege Vapuru
ile hareket etti.
Binlerce Antalyali karsiladi
Ata’ mizin Antalya’ya ucuncu gelisleri 18 Subat 1935 tarihindedir..
Istanbul’dan Ege Vapuru ile hareket eden Mustafa Kemal Ataturk, 16 Subat
1935 tarihinde Cesme onlerinde Zafer torpidosuna gecti. Ayni torpido
ile Alanya’ya dogru hareket etti. Zafer torpidosunu Adatepe torpidosu
takip ediyordu. 18 Subat 1935’de sabah Zafer torpidosu ile Alanya’ya
girdi. Burda uc saat kadar kaldiktan sonra ogleye dogru Antalya’ya geldi.
Gazi’yi iskelede Kazim Ozalp, Vali Saip Orge, Belediye baskani, Antalya
milletvekilleri okullar ve binlerce Antalyali karsiladi. Kendi icin
hazirlanan faytona binerek , once tophaneye, daha sonra kendisine ayrilan
koske gitti. Aksamuzeri cok begendigi ve adini kendisinin koydugu Erenkus’a
giderek Antalya’nin dogal guzelliklerini bir kez daha seyretti. O gece
onuruna fener alayi duzenlendi. Buyuk kurtarici ile beraber olan halk
heyecanli ve sevincliydi. Eresi gun Afet Hanim ve beraberindeki heyetle
halkin sevgi ve sicak gosterileriyle Ege vapuru ile Antalya’dan ayrildi.
1938 yilinda tekrar Antalya’yi gelmek istedi ise de saglik durumu iyi
olmadigi icin bu geziyi gerceklestiremedi.
ATATURK EVI
Ataturk’un Antalya’yi ziyaretleri Antalyalilar icin cok buyuk onem
tasimasi nedeniyle her yil 06 Mart’ da onun anisina torenler yapilmaktadir.
Cumhuriyetin ilk yillarinda Valilige ait olan ve Antalya’yi ziyaretlerinde
Ataturk’e tahsis edilmis olan kosk, Ataturk Muzesi yapilmak ve onun
anilarini yasatmak uzere 1984 yilinda Kultur Bakanligina tahsis edilmistir.
Sehrin yeni imar plani uygulamasi sirasinda caddede kaldigi icin yikilmis
ve yikilan binanin aynisi Kepez Elektrik sirketi tarafindan biraz geri
cekilerek yeniden yaptirilmistir. Dikdortgen planli, iki katli, iki
cepheli, uzeri kiremit ortulu kirma catili tas- tugla duvarli olan bina
1986 yilindan beri Ataturk Evi ve Muzesi olarak hizmet vermektedir.
MUZEDEKI ESYALAR
Muzede alt katta; Ataturk’un Antalya’ya gelisleri ile ilgili gazete
kupurleri ve resimlerin yer aldigi resim sergisi, Ataturk ve Antalya
konulu belgeselin izlenebilecegi Barkovizyon odasi, buro ile giristeki
holde yemek odasi, Ust katta ise; yatak odasi, iki adet calisma odasi,
Ataturk’un sahsi esyalarinin sergilendigi Muze Odasi adi verilen bolum
ile Cumhuriyetin Kurulusundan gunumuze kadar basilan madeni ve kagit
paralar ile pular ve hatira paralarin sergilendigi ayri bir bolum daha
yer almaktadir.
|